NASA ka hapur për publikun një nga arkivat më të pasura të një misioni hapësinor të njerëzve në dekadat e fundit. Mbi 800 GB të dhëna nga misioni Artemis II, fluturimi i parë me ekuipazh rreth Hënës pas më shumë se 50 vitesh, janë tani të disponueshme falas në internet.
Çfarë përmban arkiva
- Mbi 11.000 foto dhe video në rezolucion të plotë, përfshirë ato nga kamerat e kapsulës Orion.
- Rreth 8,5 orë audio me vëzhgimet që astronautët bënin me zë gjatë misionit.
- Shënime, transkripte dhe imazhe të shënuara me dorë nga vetë ekuipazhi.
Një nga momentet më emocionuese është incizimi kur ekuipazhi i tregon qendrës së kontrollit në Hjuston se kishte parë shkrepje drite nga goditjet e meteoritëve në anën e errët të Hënës. Shkrepje të tilla janë vëzhguar edhe më parë, por këto mund të jenë më të dobëtat e para ndonjëherë me sy të lirë, dhe entuziazmi në zërat e tyre dëgjohet qartë.
Tri raporte shkencore
Bashkë me të dhënat, NASA publikoi edhe tre dokumente: raportin paraprak shkencor për Hënën, raportin e operacioneve shkencore dhe një udhëzues për përdorimin e të dhënave. Sipas agjencisë, ky është grupi i parë i të dhënave shkencore planetare të mbledhura kryesisht drejtpërdrejt nga njerëz jashtë Tokës që nga koha e programit Apollo.
Kush mund t’i përdorë?
Arkiva u drejtohet kryesisht shkencëtarëve: gjeologëve planetarë, inxhinierëve të fluturimit, specialistëve të telekomunikacionit dhe të goditjeve të meteoritëve. Megjithatë, kushdo mund ta shfletojë. Të dhënat ndodhen në Planetary Data System të NASA-s, ndërsa për publikun e gjerë ka një faqe më të thjeshtë, «Artemis II: Sights & Sounds of Science», ku fotot dhe transkriptet shkarkohen lehtësisht.
Për mësuesit e shkencës, studentët apo thjesht adhuruesit e astronomisë, kjo është një mundësi e rrallë për ta parë një mision drejt Hënës nga brenda.