Një agjent inteligjence artificiale ka zgjedhur vetë një terapi gjenetike, ka përcaktuar ku duhej injektuar në tru dhe më pas ka drejtuar krahët robotikë që e futën atë në trurin e një miu të gjallë. Eksperimenti u krye nga Exin Therapeutics, një startup nga San Francisko, dhe u bë i njohur këtë javë pasi themeluesi i saj e publikoi në rrjetet sociale. Sipas kompanisë, miu po rikuperohet mirë.
Si u zhvillua eksperimenti
Exin Therapeutics përdor AI për të analizuar aktivitetin e trurit dhe për të zhvilluar ilaçe kundër epilepsisë dhe sëmundjeve neurodegjenerative. Për këtë provë, ekipi ndërtoi një pajisje të posaçme me një mekanizëm të motorizuar që e mban miun të palëvizur, një kamerë dhe një gjilpërë injektimi të kontrolluar nga kompjuteri.
- Agjentit iu dha një mi me epilepsi dhe një tabelë me 19 terapi gjenetike të mundshme, si dhe tre punime shkencore.
- Hapjen e kafkës (kraniotominë) e bëri një kirurg veteriner, ndërsa agjenti vëzhgonte.
- Agjenti zgjodhi terapinë, zonën e trurit dhe koordinatat, pastaj kontrolloi gjilpërën, sasinë dhe shpejtësinë e injektimit.
Çdo hap i pakthyeshëm kërkonte miratimin e një njeriu dhe kishte një buton emergjence që ndërpriste energjinë e të gjithë motorëve. «Askush nuk i tha këtij agjenti çfarë të jepte apo ku ta vendoste», tha CEO Gabriel Ocana Santero, sipas Tom’s Hardware.
Modeli që refuzoi
Pjesa më e komentuar lidhet me modelet e Anthropic. Ekipi provoi fillimisht Claude Opus 5.5, por ai nuk pranoi ta drejtonte gjilpërën. Sipas Wired, modeli shpjegoi se përgjigjet e tij mund të ndërpriteshin në mes të procedurës, gjë që do ta rrezikonte kafshën. Edhe Opus 5 e hartoi planin në letër, por nuk pranoi operacionin e drejtpërdrejtë. Në fund, procedura u krye me Claude Sonnet 5. Anthropic nuk iu përgjigj kërkesës së Wired për koment.
Operacioni pati edhe probleme. Një defekt teknik prishi sistemin e koordinatave dhe agjenti e kuptoi që pozicioni ishte i gabuar, por nuk pranoi të ndryshonte kodin e pajisjes, sepse udhëzimet ia ndalonin këtë. Ekipi e rregulloi me një agjent tjetër, pa i treguar se po zhvillohej një operacion. Për këtë arsye procedura zgjati pak më shumë se një orë, kundrejt rreth 45 minutave zakonisht.
Debati etik
Eksperimenti ka ngjallur reagime të ndryshme. Kritikët ngrenë pyetje për përgjegjësinë kur një AI merr vendime në një procedurë të rrezikshme, si dhe për eksperimentet me kafshë në përgjithësi. Të tjerët e shohin si hap drejt laboratorëve ku agjentët punojnë krah studiuesve. Exin planifikon të testojë Grok dhe modele të tjera, si dhe të provojë kraniotomi të kryera nga agjenti, por vetëm pasi të jetë e sigurt për sigurinë e tyre. Efekti i terapisë te miu nuk është vlerësuar ende.
Pse ka rëndësi
Deri tani AI-ja në kërkimin mjekësor është përdorur kryesisht për të analizuar të dhëna dhe për të propozuar ide. Ky eksperiment tregon se modelet po fillojnë të kenë kontroll të drejtpërdrejtë mbi pajisje fizike, dhe se rregullat e sigurisë së tyre mund të sjellin rezultate të papritura. Vetë Santero thekson se mbikëqyrja njerëzore mbetet thelbësore dhe se përdorimi i një agjenti të tillë te njerëzit është ende shumë larg.
