Bolt Graphics, një startup nga Kalifornia që synon të sfidojë Nvidia-n dhe AMD-në, ka ndezur për herë të parë një çip të vërtetë të projektit të saj Zeus. Çipi testues funksionoi pa probleme, sipas kompanisë, por karta grafike e plotë është ende larg: prodhimi masiv tani është planifikuar për vitin 2028.
Një çip i vogël për të provuar idenë
Çipi testues është prodhuar nga TSMC me procesin 12 nm. Ka sipërfaqe vetëm 6 mm² dhe konsumon rreth 1,4 vat. Për krahasim, platforma FPGA (një çip i riprogramueshëm për prototipa) ku Bolt e testonte më parë arkitekturën kërkonte 35 vat. Sipas njoftimit të kompanisë, inxhinierët e vunë në punë silikonin e parë (A0) brenda 24 orëve, pa gabime funksionale, dhe e testuan në temperatura nga -40°C deri në 85°C.
Ky çip nuk është GPU-ja që do të shitet. Ai ka harduer të dedikuar për simulime elektromagnetike, të cilat përdoren në projektimin e radarëve, antenave apo lenteve të kamerave. Themeluesi dhe drejtori i kompanisë, Darwesh Singh, i tha HPCwire se çipi tregon që një algoritëm fizike shumë kompleks mund të përshpejtohet në harduer, «gjë që askush nuk e ka bërë më parë». Bolt nuk ka publikuar shifra performance dhe thotë vetëm se rezultatet i kaluan parashikimet e brendshme.
Çfarë premton Zeus
Zeus final do të prodhohet me procesin më të avancuar N5P të TSMC. Kompania e zgjodhi këtë proces të vitit 2020 që të mos konkurrojë me prodhuesit e mëdhenj për kapacitetet e kufizuara të fabrikave. Disa nga veçoritë e njoftuara:
- bërthama procesori RISC-V, me arkitekturë të hapur, të kombinuara me harduer të Bolt për path tracing;
- memorie LPDDR5X e salduar, plus fole DDR5 SO-DIMM si te laptopët, deri në 384 GB për kartat PCIe;
- model bazë 120 vat me 32 GB memorie dhe konfigurime serverësh deri në 2,25 TB;
- rrjet i integruar 400 GbE.
Në mars 2025, kur e prezantoi Zeus, Bolt pretendoi deri në 10 herë më shumë performancë në path tracing se Nvidia RTX 5090 dhe deri në 300 herë më shumë shpejtësi në simulime elektromagnetike. Këto shifra nuk janë verifikuar nga palë të pavarura.
Afatet dhe paratë
Bolt fillimisht synonte prodhimin në tremujorin e katërt të 2027-s. Plani i ri parashikon akses për programuesit në tremujorin e parë të 2027-s, pajisjet e para për pjesëmarrësit e programit të aksesit të hershëm në fund të vitit dhe prodhim masiv në 2028. Kompania ka hapur edhe një zyrë në Taipei, pranë partnerëve të prodhimit. Sipas Reuters, Bolt po kërkon rreth 100 milionë dollarë me një vlerësim prej rreth 700 milionë dollarësh.
Pse ka rëndësi
Për studiot e grafikës 3D, inxhinierët dhe shkencëtarët, një konkurrent i ri do të thoshte më shumë zgjedhje dhe ndoshta çmime më të ulëta në një treg ku Nvidia dominon. Lojtarët nuk duhet të presin shumë për momentin: Bolt e sheh gaming-un si hap të mëvonshëm, dhe një kartë për lojëra kërkon drejtues (drivers) dhe mbështetje për mijëra lojëra ekzistuese, gjë që nuk ndërtohet shpejt. Deri në 2028, Zeus mbetet një projekt interesant për t’u ndjekur, jo një alternativë për blerjen e radhës.
