Lufta në Ukrainë po zhvendoset gjithnjë e më shumë edhe në infrastrukturën digjitale. Gjatë disa ditëve të fundit, dronët ukrainas kanë goditur disa nga qendrat më të mëdha të të dhënave të Yandex, kompanisë që shpesh quhet «Google-i i Rusisë», me pasoja të dukshme për internetin rus.
Tri sulme brenda pak ditësh
Goditja e parë u raportua më 8 tetor, kur u sulmua një qendër të dhënash në Sasovo, rreth 300 km në juglindje të Moskës, që strehonte dy superkompjuterë të kompanisë. Pak më vonë u godit kampusi edhe më i madh i Yandex në Kaluga, ndërsa një sulm i tretë ndodhi natën e kaluar.
Sipas të dhënave të Cloudflare, trafiku automatik (botët) që vjen nga rrjeti i Yandex ka rënë në vetëm 0,4% të kulmit të regjistruar dy javët e fundit. Faqja e statusit të Yandex Cloud tregon se të paktën 84 shërbime janë jashtë funksionit, ndërsa firma e monitorimit NetBlocks raporton se trafiku i Yandex Cloud ka zbritur në rreth 30% të normales.
Përgjigje ndaj sulmeve ruse në Kiev
Sulmet vijnë si kundërpërgjigje ndaj goditjeve ruse mbi qendrat e të dhënave në Kiev. Moska i ka justifikuar ato duke pretenduar se përdoreshin nga inteligjenca ushtarake ukrainase. Për përdoruesit e zakonshëm rusë, kjo do të thotë internet më i ngadaltë ose ndërprerje të plota të shërbimeve, pa një alternativë të lehtë: Starlink nuk funksionon në Rusi.
Pse ka rëndësi
Qendrat e të dhënave janë kthyer në objektiva strategjikë. Ato mbajnë jo vetëm shërbime civile si kërkimi, harta dhe email-i, por edhe fuqinë llogaritëse për inteligjencën artificiale. Rasti i Yandex tregon sa e brishtë mund të jetë një infrastrukturë e përqendruar në pak vende fizike, dhe pse kompanitë në mbarë botën po flasin gjithnjë e më shumë për kopje rezervë në rajone të ndryshme gjeografike.
Për bizneset, edhe në Shqipëri, mësimi është i thjeshtë: të dhënat kritike duhet të kenë gjithmonë një kopje jashtë vendit kryesor, qoftë në një server tjetër, në cloud apo në një NAS në një lokacion të dytë.
