Agjencitë amerikane të inteligjencës kanë hetuar nëse një drejtuese e lartë e një kompanie cloud nga Singapori ka mbledhur informacion për Kinën duke iu afruar drejtorit ekzekutiv të Nvidia, Jensen Huang. Lajmi u raportua nga The New York Times, që citon burime anonime. Nvidia e mohon që të jetë ndarë ndonjë informacion i ndjeshëm.
Kush është në qendër të hetimit
Personi i hetuar është Alice Huang (e njohur edhe si Huang Le), drejtuese në Megaspeed, një partner i Nvidia në Singapor që ndërton qendra të dhënash dhe u jep me qira fuqi llogaritëse kompanive, përfshirë gjigantë kinezë si Alibaba. Sipas raportit, shërbimet amerikane e kanë mbajtur nën vëzhgim për rreth një vit, për shkak të lidhjeve të saj të dyshuara me Pekinin.
Shqetësimi kryesor është afërsia me Jensen Huang. Ajo është fotografuar disa herë pranë tij në darka biznesi në rajon, përfshirë një takim joformal rreth panairit Computex 2024 dhe një dalje nga një restorant në Taipei në periudhën e Computex 2025. Sipas burimeve të NYT, ajo mund të ketë mbledhur informacion për planet e Nvidia dhe për përpjekjet e Huang për të bindur administratën Trump të lejojë eksportin e çipave më të avancuar drejt Kinës.
Lidhja me kontrabandën e çipave
Megaspeed nuk është emër i ri për autoritetet amerikane. Departamenti i Tregtisë e ka hetuar kompaninë që në vitin 2025 për dyshime se rishiste çipa AI të ndaluar te firmat kineze. Sipas Tom’s Hardware:
- kompania akuzohet se ka ndihmuar në kontrabandën e çipave Nvidia me vlerë rreth 2 miliardë dollarë;
- gjatë një inspektimi në qendrën e saj të të dhënave në Malajzi, pajisjet e porositura u gjetën ende në kuti, gjë që ngriti dyshime se po lëviznin diku tjetër;
- raporti pretendon se presidenti Trump ishte informuar për situatën, por nuk ndërmori hapa.
Çfarë thonë Nvidia dhe Kina
Një zëdhënës i Nvidia tha se takimet me klientët janë pjesë e punës së një CEO-je dhe se Jensen Huang flet me mijëra drejtues kompanish çdo vit. Sipas kompanisë, klientët rajonalë marrin vetëm «informacion të zakonshëm biznesi», jo sekrete tregtare dhe asgjë që lidhet me sigurinë kombëtare. Nvidia shtoi se merr rregullisht njoftime nga qeveria amerikane për subjekte problematike dhe vepron në përputhje me to.
Ambasada kineze në Uashington i quajti akuzat «shpifje të pabaza». Zyrtarët amerikanë, sipas raportit, nuk besojnë se Jensen Huang ishte në dijeni të aktivitetit të dyshuar, dhe ai nuk ka marrë ende një paralajmërim zyrtar nga kundërzbulimi, ndoshta për të mos e alarmuar personin nën vëzhgim.
Pse ka rëndësi
Çipat e Nvidia janë motori i bumit të AI-së dhe janë kthyer në një nga pikat më të nxehta të rivalitetit mes SHBA-së dhe Kinës. Nëse akuzat konfirmohen, rregullat e eksportit mund të shtrëngohen edhe më shumë, gjë që ndikon zinxhirin global të furnizimit me karta grafike dhe çmimet e tyre, të cilat lexuesit në Shqipëri i ndiejnë drejtpërdrejt kur blejnë një PC apo laptop. Deri tani, gjithsesi, bëhet fjalë për dyshime nga burime anonime dhe asnjë akuzë zyrtare nuk është ngritur ndaj Alice Huang.
