Meta, kompania pronare e Facebook dhe Instagram, u urdhërua të paguajë 25 miliardë dollarë gjoba për shtetin amerikan të New Mexico. Gjykatësi Francis Mathew vendosi të mërkurën, më 21 tetor, se kompania i kishte mashtruar banorët e shtetit me deklaratat e saj mbi privatësinë. Është pagesa më e madhe e lidhur deri tani me skandalin Cambridge Analytica, dhe Meta ka njoftuar se do ta apelojë.
Çfarë gjeti gjykata
Padia u ngrit në vitin 2021 nga prokuroria e New Mexico. Ajo nuk kishte në qendër drejtpërdrejt të dhënat e mbledhura nga Cambridge Analytica, por mënyrën si Facebook u kishte folur përdoruesve ndër vite për të dhënat personale, cilësimet e privatësisë dhe moderimin e përmbajtjes. Sipas The Wall Street Journal, një pjesë e çështjes lidhej me aplikacionin e palës së tretë që u përdor në skandalin e vitit 2018.
Në shtator, pas një gjyqi dyjavor, një juri në Santa Fe vendosi se Meta kishte shkelur ligjin e shtetit kundër praktikave të padrejta tregtare. Juria numëroi 43 milionë shkelje, secila me gjobë deri në 5.000 dollarë.
- Gjoba maksimale e mundshme: rreth 219 miliardë dollarë
- Kërkesa e shtetit: 35 deri në 40 miliardë dollarë
- Propozimi i Meta-s: jo më shumë se 3,45 miliardë dollarë
- Vendimi përfundimtar: 25 miliardë dollarë
Në vendim, gjykatësi e cilësoi hetimin e premtuar nga Facebook pas skandalit si «qëllimisht joefektiv» dhe theksoi natyrën sistematike të deklaratave të pasakta.
Ku shkojnë paratë
Shuma do të përdoret për sistemin arsimor të New Mexico, dhe deri në pagesën e plotë do të llogaritet interes prej 15% në vit. Prokurori i Përgjithshëm Raúl Torrez deklaroi para gazetarëve se shteti mund të ketë siguruar fondet për ndërtimin e shkollave «për 100 vitet e ardhshme».
Ky proces është i ndarë nga marrëveshja që Meta arriti së fundmi me pothuajse të gjitha shtetet e tjera amerikane, ku përfshiheshin rreth 459 milionë dollarë posaçërisht për pretendimet e Cambridge Analytica. New Mexico nuk iu bashkua asaj marrëveshjeje, gjë që i hapi rrugë këtij gjyqi.
Reagimi i Meta-s
Drejtori ligjor i kompanisë, C.J. Mahoney, e quajti vendimin «një taksë mbi fjalën» dhe tha se qasja e prokurorit e bën pothuajse të pamundur biznesin në atë shtet. Meta shprehet e bindur se do të fitojë në apel, ndaj pagesa mund të vonojë vite.
Pse ka rëndësi
Vendimi tregon se deklaratat publike të kompanive teknologjike për privatësinë mund të kthehen në detyrime ligjore me shifra rekord. Edhe pse vendimi vlen vetëm për banorët e New Mexico, ai rrit presionin ndaj Meta-s globalisht. Për përdoruesit në Shqipëri, ku Facebook dhe Instagram janë ndër platformat më të përdorura, është një kujtesë që t’i kontrollojnë rregullisht cilësimet e privatësisë dhe aplikacionet e palëve të treta që kanë qasje në llogari.
