Makina juaj mund të flasë me më shumë kompani sesa mendoni. Një studim i Northeastern University, i realizuar në bashkëpunim me Consumer Reports, zbuloi se shumë makina të reja dhe aplikacionet e tyre për telefon dërgojnë të dhëna te kompani reklamash, gjurmimi dhe analitike. Në disa raste, bëhet fjalë për numrin unik të shasisë (VIN), emailin dhe vendndodhjen e saktë të pronarit.
Çfarë u testua
Studiuesit analizuan trafikun e 21 makinave të 19 markave dhe 30 aplikacioneve shoqëruese, mes tetorit 2024 dhe gushtit 2025. Disa nga gjetjet kryesore:
- 19 nga 21 makinat dërguan të dhëna te të paktën një kompani e tretë nëpërmjet Wi-Fi.
- 28 nga 30 aplikacionet kontaktuan të paktën një kompani reklamash ose analitike, sipas Consumer Reports.
- Shtatë aplikacione dërguan identifikues personalë: myCadillac, myChevrolet, myBuick, myGMC, HondaLink, Lincoln dhe MyNISSAN.
- Aplikacionet e General Motors i dërguan VIN-in dhjetë kompanive, mes tyre Google, Meta, Microsoft, Adobe dhe Pinterest.
Sipas The Drive, aplikacioni myCadillac kontaktoi 51 domene reklamash dhe gjurmimi. Tesla Model 3 ishte rasti i kundërt: vetë makina kontaktoi më shumë gjurmues se aplikacioni.
Pse VIN-i është problem
Ndryshe nga identifikuesi i reklamave në telefon, VIN-i nuk mund të rivendoset. Kur ai shoqërohet me një email ose me vendndodhjen, një kompani reklamash mund ta lidhë pronarin e makinës me aktivitetin e tij në aplikacione dhe faqe të tjera. Studiuesit vërejnë gjithashtu se për shumicën e makinave pjesa më e madhe e ekspozimit vinte nga aplikacioni në telefon. Buick Envista dhe Nissan Ariya, pothuajse të heshtura vetë, arritën mbi 20 kompani gjurmimi kur u përdor aplikacioni.
Shifrat reale mund të jenë edhe më të larta, sepse studiuesit nuk mundën ta deshifronin trafikun e makinave dhe të dhënat celulare i kapën vetëm nga Model 3.
Si reaguan prodhuesit
Nga 17 prodhues të kontaktuar, 14 u përgjigjën dhe të gjithë thanë se rrjedha e të dhënave përputhej me kontratat me furnitorët. Shtatë prej tyre e hodhën përgjegjësinë te pronari, që duhet të lexojë kushtet e çdo shërbimi në makinë. GM tha se ua jep të dhënat vetëm ofruesve të shërbimeve që e kanë të ndaluar shitjen e tyre. Honda ishte e vetmja që ndryshoi diçka: i kërkoi Amplitude të fshinte të dhënat e vendndodhjes dhe përditësoi HondaLink. Bashkautori i studimit David Choffnes u bën thirrje rregullatorëve të ndërhyjnë.
Çfarë do të thotë për ju
Studimi u krye në SHBA, por shumë nga këto marka dhe aplikacione përdoren edhe në Evropë e Shqipëri. Para se të lidhni telefonin me makinën ose të instaloni aplikacionin e prodhuesit, kontrolloni lejet e vendndodhjes, çaktivizoni shërbimet që nuk ju duhen dhe përdorni një email të veçantë për llogarinë e makinës. Në BE, rregullorja GDPR u jep përdoruesve më shumë të drejta për të kërkuar se kush i merr të dhënat e tyre.
