Në natën mes 11 dhe 12 tetorit, qindra supermarkete në Francë u gdhinë me frigoriferë dhe ngrirës të ngrohtë. Sulmuesit morën kontrollin në distancë të sistemeve që rregullojnë ftohjen, të prodhuara nga kompania daneze Danfoss, dhe ndryshuan temperaturat ndërkohë që dyqanet ishin të mbyllura. Rezultati: rafte të tëra me produkte të freskëta dhe të ngrira të hedhura në plehra.
Cilat zinxhirë u prekën
Sipas BleepingComputer dhe mediave franceze, mes viktimave janë Intermarché, Coopérative U (Super U dhe Hyper U), Carrefour Market, Monoprix dhe Leclerc. Numri i dyqaneve të prekura nuk është ende i qartë: raportimet në Francë flasin për 250 deri në 350 pika shitjeje, ndërsa vetëm te Intermarché do të ishin rreth 150, sipas një burimi të sektorit të cituar nga BFM Business.
Presidenti i Coopérative U, Dominique Schelcher, e konfirmoi sulmin në rrjetin X dhe tha se ekipet po punojnë me teknikë të ftohjes për ta rregulluar situatën. Ai e quajti sulmin ndaj pajisjeve që ruajnë ushqimin e francezëve të paprecedentë dhe shtoi: «Është e papranueshme.» Edhe komisioneri evropian për bujqësinë dhe ushqimin, Christophe Hansen, e dënoi sulmin.
Si ndodhi
Kontrolluesit e Danfoss menaxhojnë vitrinat frigoriferike, dhomat e ftohta dhe njësitë qendrore të ftohjes, dhe janë të lidhur me internetin që temperaturat të ndiqen nga larg. Sipas raportimeve:
- sulmuesit shfrytëzuan kontrollues me versione të vjetra të softuerit të Danfoss;
- ata aktivizuan funksionin e shkrirjes automatike të akullit (defrosting), duke e ngritur temperaturën ndjeshëm, sipas BFM Business deri në 50 gradë mbi vlerën normale;
- sipas punonjësve, u prekën dyqanet që ndiqnin temperaturat përmes platformës së Danfoss.
Ende nuk dihet se si u depërtua në sisteme dhe kush qëndron pas sulmit. BleepingComputer kujton se agjencia amerikane CISA paralajmëroi në maj 2025 për një dobësi serioze (CVE-2025-41450) në platformën Danfoss AK-SM 8xxA, që përdoret pikërisht në tregtinë ushqimore, por nuk ka prova që sulmi të jetë i lidhur me të.
Hetimi dhe dëmet
Prokuroria e Parisit i tha agjencisë AFP se ka hapur hetim për sulmin «në shkallë të gjerë», për të identifikuar viktimat dhe dëmet, përfshirë humbjet e ushqimeve dhe rastet e zjarreve të raportuara. Vlerësimet e para flasin për humbje deri në qindra mijëra euro për dyqan. Po të hënën, gjiganti i shitjes me pakicë Ahold Delhaize njoftoi se kishte shkëputur disa sisteme pas një incidenti kibernetik, por lidhja mes dy ngjarjeve nuk është provuar.
Pse ka rëndësi
Ky sulm tregon se rreziku kibernetik nuk kufizohet te vjedhja e të dhënave: pajisjet e lidhura me internetin, nga frigoriferët industrialë te kamerat dhe termostatet, mund të shkaktojnë dëme fizike dhe humbje të mëdha. Edhe në Shqipëri, supermarketet, depot dhe bizneset që i monitorojnë pajisjet nga larg duhet të mbajnë softuerin të përditësuar, të mos i lënë panelet e kontrollit të hapura në internet dhe t’i ndajnë këto sisteme nga rrjeti kryesor përmes një firewall-i.
